Ο
αποικισμός της Πεπαρήθου
Το
όνομα του νησιού «Πεπάρηθος» είναι πρωτοελληνικό και αποδίδεται στους
Πελασγούς . Ονόματα πελασγικά όπως Κόρινθος και Τίρυνθα, απλοποιημένα στην
κατάληξή τους, συναντούμε σε μεσογειακά ονόματα με επανάληψη της πρώτης
συλλαβής (Πεπάρηθος, Σεσάρηθος, Κίκυνθος κ.λπ.) . Δεν υπάρχουν ευρήματα για την
πιστοποίηση κατοίκησης του νησιού την 3η χιλιετηρίδα π. Χ., όμως το όνομα
Πεπάρηθος αποτελεί μια ένδειξη .
Κατά
την υστεροελλαδική ή μυκηναϊκή εποχή (1600-1100 π. Χ.),
γνωρίζουμε ότι το
νησί έγινε αποικία του μυθικού Βασιλέως Σταφύλου . Έτσι ο Στάφυλος έγινε ο πρώτος οικιστής της
Πεπαρήθου . Η τοποθεσία όπου βρέθηκε ο τάφος του το 1936, θυμίζει πως οι Μυκηναίοι και οι
Κρήτες είχαν συγκεκριμένη επιλογή να κτίζουν τις πόλεις τους σε χαμηλούς
λόφους, εύκολα προσβάσιμες και σε μικρή απόσταση από τη θάλασσα απ’ όπου να μπορούν να ελέγχουν
τους πειρατές και με διπλά ορμητήρια που να προστατεύουν τα σκάφη τους . Ο
τάφος του Σταφύλου έφερε στο φως αρκετά ευρήματα μεταξύ των οποίων και το μεγάλων
διαστάσεων ξίφος του, υπέροχα διακοσμημένο με χρυσή επένδυση στη λαβή . Το ξίφος, όπως και
τα άλλα ευρήματα, βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και είναι μεγίστης
αρχαιολογικής σημασίας .
Αναφερόμενοι μύθοι στον Στάφυλο υπάρχουν πολλοί . Ένας τον αναφέρει ως ποιμένα του Βασιλέως της Αιτωλίας Οινέως που παρατηρεί μια αίγα να τρώει τους καρπούς της αμπέλου και συμπεραίνει πως το ζώο υπερέχει των άλλων σε βάρος . Μαζεύει τους έως τότε άγνωστους καρπούς της αμπέλου και τους προσφέρει στον Βασιλιά που παράγει κρασί και έτσι γίνεται γνωστή η καλλιέργεια της αμπέλου και του οίνου που παίρνουν το όνομά του . Σε αυτόν τον μύθο, υπάρχει ομοιότητα με τον Διόνυσο . Ένας άλλος μύθος, τον αναφέρει ως γιο του Θησέως και της Αριάδνης . Ο Θησεύς φεύγει από την Κρήτη και εγκαταλείπει έγκυο την Αριάδνη στην Νάξο . Αυτή γεννά δίδυμους γιους, τον Στάφυλο και τον Οινοπίωνα και στη συνέχεια γίνεται σύζυγος του θεού Διονύσου . Μια άλλη εκδοχή του μύθου, αναφέρει την Αριάδνη εγκαταλελειμμένη στη Νάξο από τον Θησέα . Εκεί την ερωτεύεται ο Διόνυσος και τη φέρνει στη Λήμνο όπου αποκτούν τέσσερα παιδιά : τον Θύαντα, τον Οινοπίωνα, τον Στάφυλο και τον Πεπάρηθο . Σ’ έναν άλλον μύθο, ο Στάφυλος είναι ο ίδιος ο Διόνυσος ενώ «Στάφυλος» είναι ένα από τα πολλά επίθετα του θεού του κρασιού και της ευθυμίας . Σε όλους τους μύθους πάντως, δηλώνεται η κρητική καταγωγή του .
(ομαδική μαθητική εργασία, σχολικά έτη 1993-1997)
